Niebinarność
Najkrócej rzecz ujmując niebinarność odnosi się do tożsamości płciowych, które nie są wyłącznie kobiece lub męskie. Osoby niebinarne to osoby, które nie są ani mężczyznami, ani kobietami - tym samym nie wpisują się w binarny podział płci.
Niebinarnych płci (tożsamości płciowych) jest wiele. Duża część osób niebinarnych określa się po prostu jako osoby niebinarne. Do najczęściej występujących bardziej konkretnych określeń należą: płynnopłciowość (genderfluid), apłciowość (agender), demipłciowość (demigender), bipłciowość (bigender) oraz ksenopłciowość (xenogender).
Apłciowość (agender)
Tożsamość płciowa, którą dosłownie można przetłumaczyć jako "bez płci" (z gr. a - bez i z ang. gender - płeć (tożsamość płciowa)). Apłciowość może być rozumiana jako całkowity brak płci lub posiadanie płci, która jest neutralna - nie bycie ani mężczyzną, ani kobietą.
Osoby apłciowe mogą m.in.:
- definiować się w większym stopniu poprzez bycie konkretną osobą niż płeć i uznawać swoją tożsamość płciową za nieistotną;
- uznawać płeć wyłącznie za konstrukt społeczny, a tym samym odrzucać jej istnienie w stosunku do siebie samej/samego;
- identyfikować się jako apłciowe, przy czym czuć się okresowo bardziej męsko lub kobieco (ale nie mężczyzną ani kobietą);
- uznawać swoją tożsamość płciową za nieuchwytną i tym samym niemożliwą do zdefiniowania.
Bipłciowość (bigender)
Osoby utożsamiające się z tą tożsamością płciową identyfikują się z dwiema płciami (binarnymi lub niebinarnymi). Osoby odczuwają te dwie płcie na raz bądź na przemian. W tym drugim przypadku zdarza się, że identyfikują się one również jako osoby płynnopłciowe.
Demipłciowość (demigender)
Tożsamość płciowa oznaczająca utożsamianie się częściowo, ale nie w pełni z daną płcią. Oprócz płci, z którą osoba częściowo się utożsamia, drugą częścią jej identyfikacji jest brak odczuwania żadnej z płci, inna dowolna płeć lub ich kombinacja. Pojęcie demipłciowości może również być definiowane jako odczuwanie tylko częściowego związku z pojęciem płci.
Pod parasolem demipłciowości znajdują się m.in. takie tożsamości płciowe jak:
- demidziewczyna/demikobieta (demigirl) - osoba jest częściowo kobietą,
- demichłopak/demimężczyzna (demiboy) - osoba jest częściowo mężczyzną,
- demipłynność (demifluid) - tożsamość płciowa osoby jest częściowo płynna.
Ksenopłciowość (xenogender)
Tożsamość płciowa, która jest terminem zbiorczym dla osób, których identyfikacja wymyka się standardowemu rozumieniu płci i nie może być zdefiniowana poprzez cechy, które mają jakikolwiek związek z szeroko rozumianą kobiecością czy męskością.
Osoby ksenopłciowe czują związek z różnymi terminami, które dla wielu ludzi nie mają nic wspólnego z płcią. Co ważne, osoby te nie uważają, że są tym pojęciem, a jedynie, że właśnie ono dobrze odwzorowuje sposób, w jaki odczuwają one swoją płeć. Określenia, poprzez które osoby ksenopłciowe opisują swoje doświadczanie płci, to np. zwierzęta, elementy natury, symbole, kształty, kolory, dźwięki i wiele innych.
Panpłciowość (pangender)
Tożsamość płciowa, która oznacza doświadczanie wszystkich płci (z gr. pan - wszystkie). Osoby odczuwają wszystkie płcie dotychczasowo zdefiniowane, a także te, które są odczuwane wyłącznie przez daną osobę. Osoba panpłciowa może odczuwać wszystkie płcie jednocześnie i czuć, że posiada tożsamość płciową, która integruje wszystkie odczuwane płcie, bądź też odczuwać je naprzemiennie.
Płynnopłciowość (genderfluid)
Tożsamość płciowa charakteryzująca się zmiennością identyfikacji płciowej w czasie. Niekiedy to, z jaką tożsamością dana osoba się utożsamia, może być zależne od czynników zewnętrznych czy wewnętrznych. Natomiast nie zawsze tak jest i bywa to również losowe.
Identyfikacja płciowa takiej osoby może się zmieniać z różną częstotliwością (od sporej zmienności na przestrzeni jednego dnia do stałości nawet przez parę miesięcy). Może to zachodzić zarówno raptownie, jak i powoli. Bywa, że osoby płynnopłciowe odczuwają parę identyfikacji płciowych jednocześnie, a innym razem nie utożsamiają się z żadną z nich.
Tripłciowość (trigender)
Osoby utożsamiające się z tą tożsamością płciową identyfikują się z trzema płciami (binarnymi i/lub niebinarnymi). Osoby odczuwają te trzy płcie na raz bądź na przemian. W tym drugim przypadku zdarza się, że identyfikują się one również jako osoby płynnopłciowe.